ชื่อสมุนไพร ผักชี
ชื่ออื่นๆ/ชื่อท้องถิ่น ผักไล (ทั่วไป), หอมป้อม, ผักป้อม (ภาคเหนือ), ผักหอมน้อย (ภาคอีสาน), ผักหอม (นครพนม), ยำแย้ (กระบี่), พังไฉ่ (จีนแต้จิ๋ว), ผักกี (ไทยใหญ่)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Coriandrum sativum  L.
ชื่อสามัญ Coriander, Cilantro, Chinese parsley
วงศ์ APIACEAE - UMBELLIFERAE

 

ถิ่นกำเนิดผักชี

ผักชีเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในแถบเมดิเตอร์เรเนียน อินเดีย และเอเซียตะวันตก ถือได้ว่าเป็นเครื่องเทศที่มีการใช้กันมาอย่างยาวนาน มีหลักฐานการปลูกในประเทศอียิปต์นานกว่า 3,500 ปี ซึ่งคำว่า “Coriander” มาจากภาษากรีก “Koris” แปลว่า bug เนื่องจากกลิ่นของลูกผักชี มีกลิ่นเฉพาะคล้าย bed bug ต่อมาก็มีการนำไปปลูกยังประเทศในทวีปยุโรป และเอเชีย สำหรับผักชีที่นำไปปลูกในจีนนั้น เล่ากันว่าได้มีการนำเมล็ดพันธุ์จากประเทศทางตะวันตกของจีนเข้าไปในราชวงศ์ฮั่น เมื่อประมาณ 1,600 ปีมาแล้ว สำหรับประเทศที่ปลูก และส่งออกผักชี มากที่สุดในปัจจุบัน คือ ประเทศอินเดีย และมอรอคโค สำหรับในประเทศไทยแหล่งเพาะปลูกสำคัญๆ ได้แก่ จังหวัดราชบุรี นครปฐม และกรุงเทพมหานคร 

 

ประโยชน์และสรรพคุณผักชี

1. แก้พิษตานซาง
2. ช่วยขับลม
3. แก้ท้องอืดเฟ้อ
4. บำรุงธาตุ
5. แก้สะอึก
6. แก้กระหายน้ำ
7. แก้คลื่นไส้ อาเจียน
8. เป็นน้ำกระสาย
9. ยาแก้อาเจียน
10. แก้ตาเจ็บ
11. แก้ลมวิงเวียน
12. บำรุงกระเพาะอาหาร
13. ทำให้เจริญอาหาร
14. แก้บิด ถ่ายเป็นเลือด
15. คั่วบดผสมสุรากินแก้ริดสีดวงทวาร มีเลือดออก
16. แก้ปวดฟัน (ต้มเอาน้ำอมบ้วนปาก)
17. แก้เจ็บในปากคอ (ต้มเอาน้ำอมบ้วนปาก)
18. ขับเหงื่อ
19. แก้ปวดศีรษะ
20. ช่วยกระทุ้งพิษไข้หัว
21. รักษาเหือดหิด
22. รักษาอีสุกอีใส
     
23. รักษาเด็กออกหัด ต้องการหัดออกเร็วขึ้น
24. แก้ปวดท้อง
25. แก้สตรีไม่มีน้ำนมหลังคลอด
26. ช่วยย่อยอาหาร
27. แก้ไอ
28. แก้หวัด
29. ช่วยอาหารเป็นพิษ
30. แก้ไข้
31. แก้เยื่อเมือกอักเสบ
32. ช่วยละลายเสมหะ

รูปแบบและขนาดวิธีใช้

• เด็กออกหัด ต้องการหัดออกเร็วขึ้น ใช้ต้นสด 100 กรัม หั่นฝอยใส่เหล้า 2 แก้วใหญ่ ต้มให้เดือดโดยใช้ฝาครอบไว้ เพื่อป้องกันกลิ่นหายไปหมด ปล่อยให้เย็น เอากากออก นำน้ำมาพรมและทาที่หลัง ขาหน้าอก และท้อง อย่าทาหน้า หรือ ใช้เมล็ดผักชีแห้งประมาณ 120 กรัม ใส่หม้อดิน หรือ หม้อเคลือบ แล้วใส่น้ำพอควรต้ม (ควรใช้เตาถ่านต้มเพราะไฟจะไม่แรงเกินไปและถ่านจะค่อยๆมอดไปเอง) วางไว้ในห้องที่ไม่มีลมโกรก (ควรเป็นห้องเล็กๆ) รมไอที่ต้มเมล็ดผักชี จนผื่นออกทั่วตัวแล้วจึงหยุด
• บิด ถ่ายเป็นเลือด ใช้ผล 1 ถ้วยชา ตำให้แตก บิดถ่ายเป็นเลือด ผสมน้ำตาลทรายบิดถ่ายเป็นมูก ใช้น้ำขิง สดอุ่นผสมเหล้ากินตอนอุ่นๆ
• ริดสีดวงทวารมีเลือดออก ใช้ผลคั่วบดแตกผสมเหล้ากินวันละ 5 ครั้ง หรือ ใช้ต้นสด 120 กรัม ใส่นม 2 แก้วต้มผสมน้ำตาลกิน
• ปวดฟัน ปากเจ็บ คอเจ็บ ใช้เมล็ดใส่น้ำ 5 ส่วน ต้มให้เหลือ 1 ส่วน เอาน้ำอมบ้วนปาก
• ท้องอืดเฟ้อ ปวดท้อง ใช้ผล 2 ช้อนชา ต้มน้ำกิน
• สตรีไม่มีน้ำนมหลังคลอด ต้มผักชีตากแห้ง (หรือ สดก็ได้) จำนวนพอควร ต้มน้ำกินเป็นประจำ หรือ จะต้มหัวปลาช่อนแล้วใส่ขิง และผักชี ลงไปก็ได้จะช่วยให้มีน้ำนมไหล
• ปวดท้อง (มีอาการเย็นบริเวณท้อง) และระบบย่อยอาหารไม่ดี ใช้เมล็ดผักชี พอประมาณดองเหล้าองุ่นทิ้งไว้ประมาณ 2 สัปดาห์ แล้วดื่มวันละ 1-2 แก้ว (เป็กกินเหล้า) หลายๆ วันติดต่อกัน
• ต้นสด ตำพอกขมับทำให้เย็น แก้ปวดศีรษะ น้ำคั้นใช้ทาผื่นแดงคันอักเสบ
• ต้นสด ต้มน้ำกิน แก้ไอ หวัด อาหารเป็นพิษ
• ต้น แก้ไข้ ช่วยย่อย แก้สะอึก และกระหายน้ำ คลื่นไส้อาเจียน
• ผล บดเป็นผงแช่น้ำ หรือ ใช้ผลบดผงผสมน้ำตาลคั่วไหม้ บดเป็นผงให้เด็กกินแก้ปวดท้อง ร้อนในกระหายน้ำ และใช้แก้เจ็บคอไอ เยื่อเมือกอักเสบ
• ช่วยขับเหงื่อ ละลายเสมหะใช้ต้นสดประมาณ 60 กรัมนำไปต้มกับน้ำดื่ม หรือ จะคั้นเอาเฉพาะน้ำมาดื่มแก้อาการก็ได้

ลักษณะทั่วไปผักของชี

ผักชี จัดเป็นไม้ล้มลุก ที่มีลำต้นตั้งตรง ภายในจะกลวง และมีกิ่งก้านที่เล็ก ไม่มีขน มีรากแก้วสั้น แต่รากฝอยจะมีมาก ซึ่งลำต้นนี้จะสูงประมาณ 8-15 นิ้ว ลำต้นสีเขียวแต่ถ้าแก่จัดจะออกเสียเขียวอมน้ำตาล ใบ ลักษณะการออกของใบจะเรียงคล้ายขนนก แต่อยู่ในรูปทรงพัด ซึ่งใบที่โคนต้นนั้นจะมีขนาดใหญ่กว่าที่ปลายต้น เพราะส่วนมากที่ปลายต้นใบจะเป็นเส้นฝอย มีสีเขียวสด ดอก ออกเป็นช่อ ตรงส่วนยอดของต้น ดอกนั้นมีขนาดเล็ก มีอยู่ 5 กลีบสีขาว หรือ ชมพูอ่อนๆ ผล จะติดผลในฤดูหนาว ลักษณะของผลเป็นรูปทรงกลมโตประมาณ 3-5 มิลลิเมตร ตรงปลายผลจะแยกออกเป็น 2 แฉก ตาวผิวจะมีเส้นคลื่นอยู่ 10 เส้น